- Verzekeraars beoordelen vaak MFA, EDR, back-ups, geprivilegieerde toegang en patchbeheer, maar de eisen verschillen per verzekeraar, omvang, sector, land en verzekerd bedrag
- Beantwoord de vragen in de aanvraag juist, vermeld relevante voorbehouden en bewaar het bewijs achter elk antwoord
- Onder het Burgerlijk Wetboek hangen de gevolgen van een geschonden mededelingsplicht af van het belang van de feiten voor het risico, wat de verzekeraar anders had gedaan en of er opzet tot misleiding was
- Lloyd's Market Bulletin Y5381 stelde minimumeisen aan uitsluitingen voor statelijke cyberaanvallen; het verplichtte niet tot uitsluiting van elk verlies dat aan een staat is te linken
- Meldtermijnen voor de verzekeraar volgen uit uw polis, niet uit een algemene 72-uursregel, en staan los van een melding aan de Autoriteit Persoonsgegevens
Waarom de acceptatie van cyberverzekeringen is veranderd
Ransomwareschade in 2020 en 2021 was hoger dan veel verzekeraars hadden ingeprijsd. Incidenten zoals Colonial Pipeline en JBS Foods lieten zien hoe snel één aanval leidt tot bedrijfsonderbreking, herstelkosten en aansprakelijkheid. Verzekeraars reageerden met hogere premies, minder capaciteit voor sommige risico's en veel gedetailleerdere vragen over beveiligingsmaatregelen.
De premiestijgingen waren fors. In de Global Insurance Market Index over het vierde kwartaal van 2021 meldde Marsh dat de prijzen voor cyberverzekeringen op jaarbasis met 130% stegen in de Verenigde Staten en met 92% in het Verenigd Koninkrijk. Dat zijn gemiddelden voor twee markten, geen wereldwijd cijfer, en individuele verlengingen liepen uiteen. Sommige verzekeraars voerden ook aparte sublimieten, een eigen aandeel of hogere eigen risico's in voor ransomwareschade.
De cijfers over losgeld en herstel komen uit Sophos State of Ransomware 2026, een enquête onder 2.158 IT- en securityverantwoordelijken in 17 landen van wie de organisatie het afgelopen jaar door ransomware werd getroffen. De prijzen zijn sinds de piek van 2021 gematigd en de marktomstandigheden verschillen per land en kwartaal; vraag uw adviseur dus naar actuele cijfers. De striktere acceptatie uit die periode is grotendeels gebleven: verzekeraars verwachten nog steeds bewijs dat belangrijke maatregelen aanwezig zijn, en de vragen bij verlenging blijven gedetailleerd.
Vijf maatregelen die verzekeraars vaak beoordelen
Aanvraagformulieren kunnen tientallen vragen bevatten. De vijf maatregelen hieronder horen bij de onderwerpen waar verzekeraars het vaakst gedetailleerd naar vragen, vooral in verband met ransomware. Het zijn geen universele voorwaarden: wat een verzekeraar vraagt en hoe zwaar elk antwoord weegt, verschilt per verzekeraar, omvang van de organisatie, sector, land en het gevraagde verzekerde bedrag. Afhankelijk van de verzekeraar kan een tekortkoming leiden tot een afgewezen offerte, andere voorwaarden, een hogere premie of specifieke uitsluitingen.
Naast deze vijf vragen verzekeraars steeds vaker naar e-mailauthenticatie (SPF, DKIM en DMARC), netwerksegmentatie, securitybewustzijn van medewerkers en of u een incidentresponsplan hebt dat recent is getest.
De aanvraag juist beantwoorden
Juistheid is net zo belangrijk als de maatregelen zelf. Als na een incident blijkt dat de werkelijkheid afwijkt van wat in de aanvraag stond, kan de verzekeraar dat bij de beoordeling van de claim aankaarten. Of dat gevolgen heeft voor de dekking, hangt af van wat er is verklaard, hoe relevant het was, de polisvoorwaarden en uitsluitingen, wat u wist, het verband tussen de afwijking en de schade, en het toepasselijke recht.
Typische vragen in de aanvraag gaan over:
- Of MFA is ingezet voor e-mail, VPN, externe toegang, clouddiensten en geprivilegieerde accounts, afzonderlijk gevraagd en niet als één ja/nee-vraag
- Het percentage endpoints dat onder EDR valt
- Uw patchtermijnen voor kritieke kwetsbaarheden
- Of u een gedocumenteerd incidentresponsplan hebt en wanneer het voor het laatst is getest
- Hoe back-ups zijn beschermd en of en hoe vaak herstel wordt getest
- Of u PAM-maatregelen hebt en of geprivilegieerde inloggegevens in een kluis worden bewaard
- Jaaromzet, aantal medewerkers, verwerkte soorten gegevens (persoonsgegevens, betaalkaartgegevens, gezondheidsgegevens) en sector
Drie gewoontes verkleinen de kans op discussie achteraf:
- Antwoord juist. Rond niet naar boven af. Als MFA het grootste deel maar niet alle externe toegang dekt, zeg dat dan en licht de uitzondering toe.
- Vermeld relevante voorbehouden. Uitzonderingen, verouderde systemen, lopende projecten en compenserende maatregelen horen in het antwoord of in een toelichting aan de verzekeraar.
- Vraag om verduidelijking. Als een vraag op meer dan één manier kan worden gelezen, vraag dan uw adviseur of de verzekeraar hoe die moet worden opgevat en bewaar het antwoord.
Vul de vragenlijst niet uit het hoofd in. Maak vooraf een bewijsregister: leg per vraag de exacte formulering vast, uw antwoord, de reikwijdte of voorbehouden, het onderliggende bewijs, wie het heeft gecontroleerd en wanneer het is goedgekeurd.
Illustratief voorbeeld. Het register hieronder toont alleen de opzet. De regels zijn fictief en geven niet de vragen van een bepaalde verzekeraar weer.
| Vraag | Antwoord | Reikwijdte of voorbehoud | Bewijs |
|---|---|---|---|
| Is MFA afgedwongen voor alle externe toegang? | Ja, met één uitzondering | Afgedwongen op VPN en remote-desktopgateway; één verouderde leveranciersverbinding is beperkt via een IP-allowlist tot de geplande migratie | Export van conditional-accessbeleid, VPN-configuratie, migratieplan |
| Is EDR geïnstalleerd op alle endpoints? | 98% van de apparaten binnen scope | Laptops en servers gedekt; een klein aantal testapparaten zonder EDR staat in een geïsoleerd netwerk | Dekkingsrapport uit de EDR-console, inventaris van apparaten |
| Zijn back-ups beschermd tegen verwijdering of versleuteling? | Ja | Dagelijkse back-ups naar immutable opslag met vaste bewaartermijn, plus een maandelijkse offline kopie | Opslagconfiguratie, laatste hersteltestrapport |
| Binnen hoeveel dagen worden kritieke patches geïnstalleerd? | 14 dagen voor internetgerichte systemen, 30 dagen intern | Uitzonderingen goedgekeurd via wijzigingsbeheer | Patchcompliancerapport, uitzonderingenregister |
Vraag uw adviseur om een kopie van de aanvraag van vorig jaar. De antwoorden van vorig jaar vergelijken met uw huidige situatie is een van de snelste manieren om te zien waar uw documentatie niet meer overeenkomt met uw maatregelen.
Mededelingsplicht en evenredigheid onder het Burgerlijk Wetboek
In Nederland staan de regels over wat u vóór het sluiten van een verzekering moet melden in Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek, titel 17 (Verzekering).
Volgens artikel 7:928 BW moet de verzekeringnemer vóór het sluiten van de overeenkomst alle feiten meedelen die hij kent of behoort te kennen en waarvan hij weet of behoort te begrijpen dat de beslissing van de verzekeraar, of hij de verzekering sluit en onder welke voorwaarden, ervan afhangt of kan afhangen. Feiten die de verzekeraar al kent of behoort te kennen vallen daar in beginsel buiten, maar niet als een gerichte vraag onjuist of onvolledig is beantwoord. Is de verzekering gesloten op basis van een vragenlijst van de verzekeraar, dan kan die zich er in beginsel niet op beroepen dat naar bepaalde feiten niet is gevraagd, tenzij er sprake was van opzet tot misleiding.
Een schending leidt niet automatisch tot verlies van dekking. De verzekeraar moet de verzekeringnemer binnen twee maanden na ontdekking op de schending wijzen (artikel 7:929 BW). Artikel 7:930 BW regelt de gevolgen:
- Niet relevant voor het risico. Als de niet of onjuist meegedeelde feiten niet van belang zijn voor het risico zoals dat zich heeft verwezenlijkt, wordt volledig uitgekeerd.
- Andere premie of voorwaarden. Had de verzekeraar een hogere premie gevraagd of een lager bedrag verzekerd, dan wordt de uitkering naar evenredigheid verminderd. Had hij andere voorwaarden gesteld, dan wordt uitgekeerd alsof die voorwaarden golden.
- Geen verzekering of opzet tot misleiding. Had de verzekeraar de verzekering niet gesloten, of is gehandeld met het opzet de verzekeraar te misleiden, dan is geen uitkering verschuldigd.
Let op: artikel 7:943 BW beschermt alleen consumenten dwingend tegen afwijking van deze regels. Bij een zakelijke cyberpolis kunnen partijen dus andere afspraken maken. Lees daarom de polisvoorwaarden en vraag juridisch advies bij een concreet geschil.
Hoe verzekeraars claims beoordelen
Als u een claim meldt, wil de verzekeraar vaststellen wat er is gebeurd en of het gedekt is. Dat kan bestaan uit documentonderzoek, technisch onderzoek, schade-expertise en het toetsen van de polisvoorwaarden. Veel polissen geven toegang tot een panel van goedgekeurde specialisten voor incidentrespons, forensisch onderzoek en juridisch advies, en sommige verplichten of stimuleren het gebruik daarvan.
Forensisch onderzoekers stellen de oorzaak, omvang en impact van het incident vast: hoe de aanvaller binnenkwam, welke systemen en gegevens zijn geraakt en wat herstel vraagt. Hun bevindingen kunnen ook een rol spelen bij de dekkingsbeoordeling, bijvoorbeeld als de toegangsroute te maken heeft met een maatregel die in de aanvraag is beschreven. Ook daarom zijn juiste antwoorden en goede vastlegging belangrijk.
Het tweede punt is de melding. Er geldt geen universele termijn. Artikel 7:941 BW verplicht u een schadegeval te melden zo spoedig als redelijkerwijs mogelijk is, en de polis kan nadere triggers en termijnen bevatten. Bij te late melding kan de verzekeraar de uitkering verminderen met de schade die hij daardoor lijdt; verval van het recht op uitkering kan alleen worden bedongen als de verzekeraar daardoor in een redelijk belang is geschaad. Leg de contactgegevens, triggers en termijnen van uw verzekeraar vast in uw incidentresponsplan.
Een melding aan de verzekeraar staat los van wettelijke meldplichten. Een datalek met risico voor betrokkenen moet onder de AVG zonder onredelijke vertraging en zo mogelijk binnen 72 uur worden gemeld aan de Autoriteit Persoonsgegevens. Onder NIS2 en sectorale regels of contracten kunnen andere termijnen gelden. De ene melding vervangt de andere niet.
Controleer waar mogelijk uw polis en neem contact op met de verzekeraar of diens meldlijn voordat u een pr-bureau, advocaat of forensisch bureau inschakelt, omdat sommige polissen alleen goedgekeurde partijen vergoeden of vooraf toestemming voor kosten vereisen. Zulke eisen mogen wettelijke meldingen, dringende maatregelen om mensen en systemen te beschermen en het indammen van het incident niet vertragen. Leg vast wat u hebt gedaan en waarom.
Uitsluitingen en limieten die u moet kennen
Lees de volledige polisvoorwaarden en het polisblad, niet alleen de samenvatting. De bepalingen die bij een claim het zwaarst wegen, staan vaak in de definities, uitsluitingen en voorwaarden.
Checklist: klaar voor uw cyberverzekering
Gebruik deze checklist om het bewijs achter uw antwoorden op één plek te bewaren, en werk die bij zodra maatregelen veranderen, niet alleen bij verlenging.
| Onderwerp | Wat u vastlegt |
|---|---|
| Polis | Actuele polisvoorwaarden en polisblad, verzekerde bedragen, sublimieten, eigen risico's, uitsluitingen, clausules en panelpartijen |
| MFA | Gedekte systemen en gebruikersgroepen, manier van afdwingen, uitzonderingen en compenserende maatregelen |
| Endpointbeveiliging | EDR per apparaattype, dekkingspercentage, uitgezonderde apparaten en de reden |
| Back-ups | Opzet (immutable, offline, gescheiden of een combinatie), bewaartermijn, laatste hersteltest, bescherming van beheeraccounts |
| Geprivilegieerde toegang | Overzicht van beheeraccounts, kluis, tijdelijke rechten, reviewdata |
| Kwetsbaarheidsbeheer | Patchtermijnen per ernst, laatste scanresultaten, uitzonderingenregister |
| Incidentrespons | Actueel plan, contactgegevens en meldtriggers van de verzekeraar, wettelijke meldtermijnen, laatste oefening en bevindingen |
| Verklaringen in de aanvraag | Exacte vraag, gegeven antwoord, bewijs, controleur en datum van goedkeuring |
| Claimprocedure | Hoe u meldt, welke informatie de verzekeraar nodig heeft, goedgekeurde partijen, toestemmingsvereisten voor kosten |
| Verlenging | Planning, contactpersoon bij de adviseur, wijzigingen sinds de vorige aanvraag, openstaande verbeterpunten |
Voorbereiden op verlenging
Ongeveer zes maanden voor de verlenging beginnen is een verstandige planningsperiode, geen vaste regel; organisaties met een complexe omgeving of lopende verbeterprojecten hebben soms meer tijd nodig. Adviseurs sturen vaak enkele maanden vooraf een vragenlijst. Belangrijker is dat u het bewijs van uw beveiliging het hele jaar actueel houdt, zodat verlenging een controle wordt in plaats van een race tegen de klok.
Een organisatie die met een actueel bewijsregister, een getest back-uprapport en een gedocumenteerde tabletop-oefening aan de verlenging begint, staat sterker dan een organisatie die op haar geheugen vertrouwt. Dezelfde vastlegging levert consistente documentatie op die na een incident kan worden gecontroleerd.
ENISA's richtlijnen over minimale beveiligingsbasismaatregelen zijn beschikbaar op enisa.europa.eu. Het NCSC publiceert praktische richtlijnen voor de technische maatregelen waar verzekeraars en toezichthouders het vaakst naar vragen.