- Verantwoording betekent bewijs: bewaar bij elke kernverplichting het document waar een toezichthouder of klant waarschijnlijk om vraagt, zoals het verwerkingsregister, DPIA's, verwerkersovereenkomsten en een register van datalekken.
- De vrijstelling van artikel 30 voor organisaties met minder dan 250 werknemers is beperkt. Voor routinematige verwerkingen zoals salarisadministratie, klanten en leveranciers is meestal toch een register nodig.
- Een meldplichtig datalek meldt u zonder onredelijke vertraging en zo mogelijk binnen 72 uur. Elk datalek legt u intern vast, ook als u het niet meldt.
- Het Verenigd Koninkrijk heeft een adequaatheidsbesluit van de EU dat geldt tot 27 december 2031, en Brazilië heeft er een sinds januari 2026. Voor doorgifte vanuit de EU naar beide landen zijn dus geen standaardcontractbepalingen nodig.
- Op verzoeken van betrokkenen reageert u binnen een maand, met een mogelijke verlenging van twee maanden waar dat nodig is.
Deze pagina behandelt de verplichtingen in de dagelijkse praktijk: de bewijsmatrix, het verwerkingsregister, datalekken, de FG, doorgifte buiten de EER en de rechten van betrokkenen. Voor wie de AVG geldt, de grondslagen, de boetestructuur en een checklist om uw programma op orde te krijgen, leest u onze AVG-nalevingsgids.
Kernverplichtingen en het bewijs dat u nodig heeft
AVG-compliance is meer dan een register en een datalekprocedure. Volgens het verantwoordingsbeginsel in artikel 5, lid 2, uitgewerkt in artikel 24, moet de verwerkingsverantwoordelijke kunnen aantonen dat hij aan de AVG voldoet. In de praktijk betekent dat: bewijs. De tabel koppelt de belangrijkste onderwerpen aan de artikelen, de documenten waar een toezichthouder of klant waarschijnlijk om vraagt, en of de verplichting altijd geldt of pas bij een bepaalde verwerking.
| Onderwerp | Artikel | Praktisch bewijs | Wanneer van toepassing |
|---|---|---|---|
| Verantwoording | Art. 5, 24 | Privacybeleid, belegde verantwoordelijkheden, managementrapportages | Altijd |
| Rechtmatige verwerking | Art. 6, 9, 10 | Grondslag per verwerking, belangenafwegingen, vastgelegde toestemmingen, artikel 9-uitzonderingen | Altijd; artikel 9 en 10 bij bijzondere of strafrechtelijke gegevens |
| Transparantie | Art. 12 tot en met 14 | Privacyverklaringen bij verzameling, versiegeschiedenis | Altijd |
| Verwerkingsregister | Art. 30 | Register als verwerkingsverantwoordelijke en als verwerker | Vrijwel altijd; de uitzondering onder 250 werknemers is beperkt |
| Beveiliging | Art. 32 | Risicoanalyse, technische en organisatorische maatregelen, autorisatiereviews, testresultaten | Altijd |
| Privacy by design en by default | Art. 25 | Ontwerpreviews, standaardinstellingen, keuzes voor dataminimalisatie | Altijd, vanaf de ontwerpfase |
| Bewaren en verwijderen | Art. 5, lid 1, sub e | Bewaartermijnenoverzicht, vastlegging van verwijdering of anonimisering | Altijd |
| Verwerkersbeheer | Art. 28 | Verwerkersovereenkomsten, leveranciersbeoordeling, lijst van subverwerkers, auditbewijs | Als een verwerker namens u werkt |
| Effectbeoordelingen | Art. 35, 36 | DPIA-screenings, DPIA's, voorafgaande raadpleging indien nodig | Bij waarschijnlijk hoog risico |
| Datalekken | Art. 33, 34 | Datalekprocedure, datalekregister inclusief niet-gemelde lekken, meldingen | Register altijd; melding afhankelijk van risico |
| Rechten van betrokkenen | Art. 12 tot en met 22 | Procedure, verzoekenregister, identiteitscontrole, standaardantwoorden | Altijd |
| Doorgifte buiten de EER | Hoofdstuk V (art. 44 tot en met 49) | Overzicht van doorgiften, adequaatheidscheck, SCC's en doorgiftetoetsen | Als persoonsgegevens de EER verlaten |
| FG | Art. 37 tot en met 39 | Aanstellingsbesluit, aanmelding bij de AP, gepubliceerde contactgegevens, rapportages | Als aan de criteria van artikel 37 is voldaan, of bij vrijwillige aanstelling |
Register van verwerkingsactiviteiten
Artikel 30 verplicht verwerkingsverantwoordelijken een register van verwerkingsactiviteiten bij te houden met onder meer de doeleinden, de categorieën betrokkenen en persoonsgegevens, de ontvangers, doorgiften buiten de EER, waar mogelijk de bewaartermijnen en een algemene beschrijving van de beveiligingsmaatregelen. Verwerkers houden een eigen, korter register bij van de verwerkingen die zij voor elke opdrachtgever uitvoeren.
De uitzondering in artikel 30, lid 5 voor organisaties met minder dan 250 werknemers is smaller dan zij lijkt. Zij geldt niet als de verwerking waarschijnlijk een risico inhoudt, niet incidenteel is, of bijzondere of strafrechtelijke gegevens betreft. Salarisadministratie, klantbeheer en leveranciersadministratie zijn structureel en niet incidenteel, dus de meeste kleine organisaties hebben voor in elk geval die verwerkingen een register nodig. De Autoriteit Persoonsgegevens kan het register opvragen (artikel 30, lid 4), en het vormt de basis voor de rest van uw programma.
Beveiliging, privacy by design en bewaartermijnen
Artikel 32 vereist een beveiligingsniveau dat past bij het risico, rekening houdend met de stand van de techniek, de uitvoeringskosten en de aard van de verwerking. Het noemt maatregelen als pseudonimisering en versleuteling, blijvende vertrouwelijkheid en veerkracht, het tijdig herstellen van de toegang na een incident en regelmatig testen. Artikel 25 vraagt dat u gegevensbescherming vanaf de ontwerpfase inbouwt en standaardinstellingen kiest die niet meer gegevens verwerken dan nodig. Opslagbeperking (artikel 5, lid 1, sub e) betekent dat elke categorie gegevens een bewaartermijn nodig heeft en een werkende manier om de gegevens daarna te verwijderen of te anonimiseren.
Verwerkers en verwerkersovereenkomsten
Treedt een leverancier werkelijk op als uw verwerker, dan vereist artikel 28 dat u alleen werkt met verwerkers die voldoende garanties bieden, en dat u een verwerkersovereenkomst sluit die onder meer regelt: verwerking alleen op schriftelijke instructie, geheimhouding, beveiliging, toestemming voor subverwerkers, ondersteuning bij verzoeken van betrokkenen en datalekken, teruggave of verwijdering van gegevens na afloop en audits. Is de leverancier zelfstandig of gezamenlijk verwerkingsverantwoordelijke, dan past een verwerkersovereenkomst niet en heeft u een afspraak over gegevensdeling of een regeling op grond van artikel 26 nodig.
Gegevensbeschermingseffectbeoordeling (DPIA)
Artikel 35, lid 1 vereist een DPIA voordat u begint met een verwerking die waarschijnlijk een hoog risico inhoudt voor de rechten en vrijheden van personen. Artikel 35, lid 3 noemt drie gevallen waarin een DPIA altijd verplicht is: een systematische en uitgebreide beoordeling van persoonlijke aspecten op basis van geautomatiseerde verwerking, waaronder profilering, waarop besluiten worden gebaseerd met rechtsgevolgen of vergelijkbare aanmerkelijke gevolgen; grootschalige verwerking van bijzondere of strafrechtelijke gegevens; en stelselmatige en grootschalige monitoring van openbaar toegankelijke ruimten. De Autoriteit Persoonsgegevens heeft daarnaast een lijst gepubliceerd van verwerkingen waarvoor in Nederland een DPIA verplicht is.
Blijkt uit de DPIA een hoog restrisico dat u niet kunt beperken, dan moet u op grond van artikel 36 de AP vooraf raadplegen voordat de verwerking start. Herzie de DPIA wanneer de verwerking zodanig verandert dat het risico wijzigt.
Datalekken melden
Een inbreuk in verband met persoonsgegevens (datalek) is een inbreuk op de beveiliging die leidt tot de onbedoelde of onrechtmatige vernietiging, het verlies, de wijziging of de ongeoorloofde verstrekking van of toegang tot persoonsgegevens. Een verkeerd geadresseerde e-mail of een verloren laptop telt mee, niet alleen een cyberaanval. Op grond van artikel 33, lid 1 meldt de verwerkingsverantwoordelijke een datalek zonder onredelijke vertraging en zo mogelijk binnen 72 uur na ontdekking bij de toezichthouder, tenzij het waarschijnlijk geen risico voor personen oplevert. Een latere melding moet de reden van de vertraging vermelden, en informatie mag gefaseerd worden aangeleverd.
Drie verplichtingen worden vaak over het hoofd gezien. Een verwerker moet de verwerkingsverantwoordelijke zonder onredelijke vertraging informeren zodra hij een datalek ontdekt (artikel 33, lid 2); leg in uw verwerkersovereenkomsten vast hoe. De verwerkingsverantwoordelijke documenteert elk datalek, ook als hij besluit het niet te melden, met de feiten, de gevolgen en de genomen maatregelen (artikel 33, lid 5). En als een datalek waarschijnlijk een hoog risico inhoudt, moet u op grond van artikel 34 de betrokkenen zonder onredelijke vertraging informeren, behoudens beperkte uitzonderingen.
Functionaris gegevensbescherming
Artikel 37 maakt een functionaris gegevensbescherming (FG) verplicht in drie situaties: de verwerking wordt uitgevoerd door een overheidsinstantie of overheidsorgaan (met uitzondering van gerechten bij de uitoefening van hun rechterlijke taken); uw kernactiviteiten bestaan uit verwerkingen die regelmatige en stelselmatige observatie van personen op grote schaal vereisen; of uw kernactiviteiten bestaan uit grootschalige verwerking van bijzondere of strafrechtelijke gegevens. Het nationale recht kan meer gevallen toevoegen.
Stelt u een FG aan, verplicht of vrijwillig, dan moet de functie voldoen aan de artikelen 38 en 39: betrokkenheid bij alle privacyvraagstukken, voldoende middelen en deskundigheid, geen instructies over de taakuitvoering, geen ontslag of benadeling vanwege de taakuitoefening, rechtstreekse rapportage aan het hoogste leidinggevende niveau en geen andere taken die tot belangenverstrengeling leiden. Een FG meldt u aan bij de Autoriteit Persoonsgegevens. Heeft u geen FG nodig, wijs dan toch iemand aan die verantwoordelijk is voor gegevensbescherming, gebruik de titel FG alleen als aan die voorwaarden is voldaan, en toets de criteria van artikel 37 opnieuw wanneer uw verwerkingen veranderen.
Doorgifte buiten de EER
Hoofdstuk V beperkt de doorgifte van persoonsgegevens naar landen buiten de EER. Een doorgifte kan steunen op een adequaatheidsbesluit van de Europese Commissie (artikel 45). Zonder zo'n besluit zijn passende waarborgen nodig op grond van artikel 46, meestal de standaardcontractbepalingen (SCC's) van de Commissie, samen met een beoordeling van het recht in het land van bestemming en zo nodig aanvullende maatregelen. De uitzonderingen in artikel 49 zijn bedoeld voor beperkte, specifieke situaties.
Het Verenigd Koninkrijk heeft een adequaatheidsbesluit. De Commissie nam dat in 2021 aan en verlengde het in december 2025 met Uitvoeringsbesluit (EU) 2025/2574, dat het besluit laat vervallen op 27 december 2031. Voor doorgifte naar het VK zijn dus geen SCC's nodig alleen omdat het land de EU heeft verlaten. Ook Brazilië heeft sinds januari 2026 een adequaatheidsbesluit (Uitvoeringsbesluit (EU) 2026/179). Doorgifte naar de Verenigde Staten is alleen gedekt als de ontvanger is gecertificeerd onder het EU-VS Data Privacy Framework. Controleer de actuele lijst van de Commissie voordat u op adequaatheid vertrouwt, want besluiten worden periodiek geëvalueerd en kunnen worden gewijzigd of vernietigd.
Rechten van betrokkenen
De artikelen 12 tot en met 22 geven betrokkenen een reeks rechten over hun persoonsgegevens. Het overzicht hieronder vat de belangrijkste samen. Of een recht van toepassing is, en in welke vorm, hangt af van de verwerking, de grondslag en de uitzonderingen in de AVG en de UAVG.
Op grond van artikel 12, lid 3 reageert u zonder onredelijke vertraging en uiterlijk binnen een maand na ontvangst van het verzoek. Die termijn mag u zo nodig met twee maanden verlengen, gezien de complexiteit en het aantal verzoeken, mits u de betrokkene binnen de eerste maand informeert en de reden noemt. Een reactie is in beginsel kosteloos. Artikel 12, lid 5 staat een redelijke vergoeding of een weigering toe als een verzoek kennelijk ongegrond of buitensporig is, wat u moet kunnen aantonen. Voor extra kopieën mag u op grond van artikel 15, lid 3 een redelijke vergoeding vragen.
De termijn van een maand voor inzageverzoeken overvalt veel organisaties, omdat de gegevens verspreid staan over meerdere systemen: CRM, e-mail, HR-software, supporttickets en back-ups. Zonder duidelijke procedure en een vaste eigenaar lopen verzoeken regelmatig over de termijn heen. Een betrokkene die ontevreden is over een late of onvolledige reactie kan een klacht indienen bij de Autoriteit Persoonsgegevens (artikel 77).
De officiële tekst van de AVG, Verordening (EU) 2016/679, vindt u op EUR-Lex. Het Europees Comité voor gegevensbescherming (EDPB) publiceert richtsnoeren, aanbevelingen en adviezen over onder meer toestemming, datalekken, doorgiften en de rollen van verwerkingsverantwoordelijke en verwerker op edpb.europa.eu. Die richtsnoeren geven uitleg aan de AVG en zijn niet zelf bindend voor organisaties; in specifieke geschillen kan het EDPB wel bindende besluiten nemen (artikel 65). De actuele lijst van adequaatheidsbesluiten staat op de website van de Europese Commissie.