- DORA is sinds 17 januari 2025 van toepassing op 20 categorieën financiële entiteiten. Er is geen algemene overgangsperiode.
- De vijf pijlers zijn een verklarend model. Informatie-uitwisseling (artikel 45) is vrijwillig en hoort niet als non-compliance te worden gescoord.
- Een incident is alleen ernstig als het kritieke diensten raakt en daarnaast sprake is van kwaadwillige ongeoorloofde toegang die tot gegevensverlies kan leiden, of van ten minste twee andere materialiteitsdrempels.
- De eerste melding volgt binnen 4 uur na classificatie als ernstig incident en uiterlijk 24 uur nadat u van het incident op de hoogte bent.
- Testen is proportioneel: systemen die kritieke of belangrijke functies ondersteunen worden ten minste jaarlijks getest, en TLPT geldt alleen voor entiteiten die de bevoegde autoriteit heeft aangewezen.
Begin met een lacuneanalyse, niet met een programma
Uw eerste neiging kan zijn om DORA-naleving te starten door beleid op te stellen. Die aanpak zet uitkomsten voor de input. Een lacuneanalyse komt eerst: die laat zien waar u kwetsbaar bent, iets wat beleid u niet kan vertellen.
De eisen van DORA worden vaak beschreven als vijf pijlers: ICT-risicobeheer, incidentmelding, veerkrachttesten, ICT-risico van derde partijen en informatie-uitwisseling. Behandel dit als een verklarend model, niet als een juridische structuur. De verplichtingen staan in specifieke artikelen van Verordening (EU) 2022/2554 en in de technische reguleringsnormen en uitvoeringsnormen (RTS en ITS) die daarop zijn gebaseerd. De lacuneanalyse brengt in kaart wat er bestaat, vergelijkt dit met de eisen die voor uw categorie entiteit gelden en levert een geprioriteerde actielijst. Zonder die analyse bouwt u programma's op aannames en ontdekt u de lacunes pas wanneer een toezichthouder ernaar vraagt.
Voor de analyse: bevestig uw toepassingsgebied
DORA is van toepassing op financiële entiteiten in de 20 categorieën die artikel 2, lid 1, onder a) tot en met t), noemt. Dit omvat onder meer kredietinstellingen, betalingsinstellingen, aanbieders van rekeninginformatiediensten, instellingen voor elektronisch geld, beleggingsondernemingen, aanbieders van cryptoactivadiensten, verzekerings- en herverzekeringsondernemingen en crowdfundingdienstverleners. ICT-dienstverleners van derde partijen staan apart onder punt u). Zij zijn geen financiële entiteiten, en de aanbieders die als kritiek zijn aangewezen vallen onder een afzonderlijk toezichtkader (artikelen 31 tot en met 44).
Het toepassingsgebied is voor FinTechs niet altijd vanzelfsprekend. Een bedrijf dat een betalingsinitiatiedienst levert, is een betalingsinstelling. Een bedrijf dat verzekeringsproducten in een platform integreert, kan afhankelijk van omvang en activiteiten een verzekeringstussenpersoon zijn. Een bedrijf dat cryptoactiva voor klanten in bewaring houdt, is een aanbieder van cryptoactivadiensten onder MiCA en valt daarmee onder DORA. Bevestig uw classificatie met uw juridisch adviseur voordat u een lacuneanalyse uitvoert. De classificatie bepaalt welke verplichtingen gelden en op welk detailniveau.
Twee verschillende mechanismen verlichten de last, en ze worden vaak door elkaar gehaald. Het proportionaliteitsbeginsel in artikel 4 geldt voor elke financiële entiteit: de eisen worden toegepast naar verhouding van omvang, algemeen risicoprofiel en de aard, schaal en complexiteit van diensten, activiteiten en bedrijfsvoering. Het vereenvoudigde ICT-risicobeheerkader van artikel 16 vervangt de artikelen 5 tot en met 15 alleen voor de daar genoemde soorten entiteiten: kleine en niet-verweven beleggingsondernemingen, vrijgestelde betalingsinstellingen, vrijgestelde instellingen voor elektronisch geld, kleine instellingen voor bedrijfspensioenvoorziening en bepaalde instellingen die zijn vrijgesteld op grond van Richtlijn 2013/36/EU. Een micro-onderneming (minder dan 10 personen en een jaaromzet en/of jaarlijks balanstotaal van ten hoogste EUR 2 miljoen, artikel 3, punt 60) krijgt enkele specifieke verlichtingen, zoals een periodieke in plaats van jaarlijkse herziening van het kader, maar valt daardoor niet automatisch onder artikel 16.
Levert u ICT-diensten aan financiële entiteiten in de EU, dan bent u zelf geen financiële entiteit onder DORA. Uw klanten blijven verantwoordelijk voor hun ICT-risico van derde partijen en leggen eisen aan u op via contracten op grond van artikel 30. Alleen aanbieders die de Europese toezichthoudende autoriteiten (ESA's) als kritiek hebben aangewezen, staan rechtstreeks onder toezicht, via een leidende toezichthouder; de ESA's publiceerden de eerste lijst van aangewezen aanbieders in november 2025. Een leverancier buiten de EU, bijvoorbeeld in het Verenigd Koninkrijk of Brazilië, kan daarom contractuele bepalingen, auditrechten en informatieverzoeken van klanten in de financiële sector verwachten, maar geen rechtstreeks toezicht, tenzij hij is aangewezen.
Elke lacune vastleggen
Leg elke eis in hetzelfde format vast, zodat bevindingen vergelijkbaar, te prioriteren en te onderbouwen zijn. Een eenvoudig register met deze velden werkt goed:
Beoordeel zowel opzet als werking. Een maatregel kan goed zijn opgezet zonder effectief te werken: een back-upbeleid kan op papier aan de eis voldoen, terwijl een mislukte hersteltest laat zien dat de maatregel in de praktijk niet werkt. Leg dit vast als afzonderlijke bevindingen.
Op onze aanvullende pagina DORA-gap-analyse per pijler leest u wat u per gebied toetst: het kader voor ICT-risicobeheer, de classificatie en meldtermijnen van incidenten, veerkrachttesten en TLPT, ICT-risico van derden en het informatieregister, en informatie-uitwisseling.
De herstelroadmap opstellen
Een lacuneanalyse levert bevindingen op voor alle vijf gebieden. Volg geen vaste volgorde, maar beoordeel elke lacune op een paar factoren:
- Operationeel risico. Hoe waarschijnlijk het is dat de lacune een verstoring veroorzaakt of verergert.
- Kriticiteit. Of de lacune kritieke of belangrijke functies raakt.
- Toezichtsrisico. Of er een termijn of meldingsplicht van afhangt.
- Compenserende maatregelen. Wat het risico beperkt zolang de lacune open is.
- Inspanning en doorlooptijd. Hoe lang het herstel duurt en of het van derde partijen afhangt.
Laat de belangrijkste werkstromen vervolgens parallel lopen in plaats van na elkaar:
- Verplichtingen met een termijn. Classificatie en melding van incidenten moeten nu werken, omdat een ernstig incident op elk moment kan plaatsvinden. Regel de classificatiestap, meldingssjablonen en benoemde rollen vroeg.
- De meest kritieke technische lacunes. Een mislukte hersteltest of niet-geteste systemen die kritieke functies ondersteunen, brengen operationeel risico mee dat documentatie niet oplost. Pak ze aan naast het documentatiewerk, niet erna.
- Contracten met derde partijen en het register. Het heronderhandelen van contracten en het verzamelen van registergegevens hangen af van leveranciers en kosten doorlooptijd die u niet in de hand heeft. Begin er daarom vroeg mee.
- Bestaande praktijk documenteren. Maatregelen die al werken opschrijven gaat snel en sluit lacunes in de opzet, maar telt alleen als die maatregelen ook effectief werken.
- Testen afstemmen op uw cyclus. Staan uw jaarlijkse tests over drie maanden gepland, laat het herstel van testlacunes dan in die cyclus meelopen in plaats van een aparte beoordeling in te plannen.
Geef elke actie een eigenaar, een streefdatum en een status, en rapporteer de voortgang aan het leidinggevend orgaan. Volgens artikel 5 draagt het leidinggevend orgaan de eindverantwoordelijkheid voor het beheer van ICT-risico. Het hoort dus de resultaten van de lacuneanalyse te zien en toezicht te houden op het herstelplan. Hoe formeel het afzonderlijke documenten goedkeurt, hangt af van uw governance.
DORA is sinds 17 januari 2025 van toepassing en er is geen algemene overgangsperiode. De prioriteiten van toezichthouders verschillen per autoriteit en sector, maar een entiteit die een afgeronde lacuneanalyse, een onderbouwde beoordeling en een herstelplan met eigenaren en streefdata kan laten zien, staat sterker dan een entiteit die dat niet kan.