- Gestolen en hergebruikte inloggegevens blijven een van de belangrijkste manieren waarop aanvallers binnenkomen, maar hun aandeel verschilt per dataset en per jaar. Volgens het Verizon DBIR 2026 heeft het misbruik van kwetsbaarheden credential-misbruik ingehaald als meest voorkomende eerste toegangsvector.
- AiTM-proxy's sturen uw inloggegevens en MFA-antwoord door naar de echte aanmeldservice, onderscheppen de sessiecookie en tonen de gebruiker een normaal ogende aanmelding. Sms-codes, TOTP en pushgoedkeuringen kunnen allemaal zo worden doorgegeven.
- FIDO2-passkeys en beveiligingssleutels zijn bestand tegen AiTM-phishing, omdat elke credential gekoppeld is aan de relying party ID van de echte site en de browser de herkomst (origin) van de pagina controleert. Een nagemaakt domein krijgt geen geldig antwoord.
- FIDO2 beschermt geen sessietoken dat na een legitieme aanmelding wordt gestolen. Tegen het hergebruik van tokens zijn de belangrijkste Microsoft-maatregelen Token Protection (apparaatgebonden sessietokens, alleen voor ondersteunde apps en platforms), CAE voor ondersteunde apps, endpointbeveiliging en snelle detectie en intrekking.
- Nummerkoppeling, inmiddels standaard actief bij pushmeldingen van Microsoft Authenticator, vermindert onbedoelde goedkeuringen bij MFA-vermoeidheidsaanvallen. Het is geen garantie: een aanvaller die de gebruiker door de melding heen praat, kan alsnog slagen.
- Geef prioriteit aan phishingbestendige MFA voor geprivilegieerde accounts, beveilig registratie en herstel zodat die geen achterdeur vormen, beperk OAuth-toestemming en zorg voor een geteste aanpak bij vermoedelijke tokendiefstal.
Inloggegevens blijven een belangrijke inbreukvector
Rapportages over inbreuken draaiden in de jaren 2010 vooral om malware: ransomwaregroepen, implants van statelijke actoren, zero-day-exploits. Aanvallers zijn sindsdien veel meer gaan inzetten op diefstal van inloggegevens. Het is goedkoop, schaalbaar en moeilijk te herkennen. Een legitiem account dat zich aanmeldt via een geautoriseerde identiteitsprovider ziet er voor de meeste monitoringsystemen uit als een normale aanmelding.
Hoe groot het aandeel van inloggegevens is, hangt af van de dataset. Het Verizon DBIR koppelt al jaren gestolen inloggegevens aan een ruime meerderheid van de hackgerelateerde inbreuken, en dat is een smallere categorie dan alle inbreuken. De editie van 2026 meldt dat het misbruik van kwetsbaarheden credential-misbruik heeft ingehaald als meest voorkomende eerste toegangsvector, terwijl misbruik van inloggegevens in latere fasen van veel aanvallen nog steeds opduikt. De eerlijke conclusie: inloggegevens zijn een van de belangrijkste vectoren, niet de enige.
Aan aanbod geen gebrek. Verzamelsites zoals Have I Been Pwned indexeren miljarden gelekte accounts. Dat getal telt accountrecords uit datalekken, niet unieke personen of inloggegevens die nog werken, maar logbestanden van infostealers leveren daarbovenop verse wachtwoorden en sessiecookies. Stuffingtools testen deze op grote schaal, met vertraging en wisselende IP-adressen om limieten te omzeilen.
MFA stopt het meeste credential stuffing en de meeste geautomatiseerde wachtwoordaanvallen. Aanvallers hebben zich aangepast. Sommige technieken richten zich nu op de sessie die na het aanmelden ontstaat, of op de toestemming van de gebruiker, in plaats van op het wachtwoord. Sms-codes, TOTP en pushgoedkeuringen bieden daartegen weinig bescherming.
Kopcijfers hangen af van wat er wordt geteld: alle inbreuken of alleen hackgerelateerde, de eerste stap van een aanval of elke stap, één jaar of meerdere. Controleer de afbakening van een cijfer over inloggegevens voordat u het in een businesscase gebruikt.
Zes technieken waarmee aanvallers identiteiten overnemen of MFA-bescherming omzeilen
Niet al deze technieken verslaan MFA rechtstreeks. Sommige stelen wat MFA oplevert (een sessie), sommige misbruiken een zwakke MFA-methode en sommige werken waar MFA ontbreekt of nooit wordt gevraagd. Een maatregel die credential stuffing stopt, doet mogelijk niets tegen diefstal van sessietokens.
Wat elk MFA-type werkelijk tegenhoudt
De MFA-methode die u kiest, bepaalt welke aanvallen nog werken. Sms-codes, TOTP en pushmeldingen stoppen het meeste credential stuffing. Geen van drieën stopt een realtime AiTM-proxy. Als u weet waar de bescherming van elke methode ophoudt, weet u wat u als eerste moet verbeteren.
* FIDO2 blokkeert AiTM-phishing bij het aanmelden, maar beschermt sessietokens niet na een legitieme aanmelding. Hergebruik van sessies vraagt om aparte maatregelen: Token Protection waar ondersteund, endpointbeveiliging tegen infostealers, CAE, en detectie met intrekking van sessies.
Wat FIDO2 anders maakt
Sms-codes, TOTP-codes en pushgoedkeuringen hebben één ding gemeen: ze kunnen worden doorgegeven. De gebruiker rondt de controle af en de proxy stuurt die door. De sessie gaat open. De proxy neemt de cookie mee.
FIDO2 werkt anders. Bij het registreren van een passkey of beveiligingssleutel wordt de credential gekoppeld aan de relying party ID van de dienst (voor Microsoft Entra is dat login.microsoft.com), en de privésleutel verlaat de authenticator nooit. Bij het aanmelden controleert de browser of de herkomst van de pagina overeenkomt met die relying party ID, voordat de authenticator mag antwoorden. De authenticator ondertekent vervolgens de challenge van de server samen met gegevens die aan de relying party gebonden zijn. Een phishingpagina op login-microsoft-365.com kan geen antwoord voor login.microsoft.com opvragen, dus de proxy heeft niets geldigs om door te sturen.
NIST SP 800-63B beschouwt deze binding aan de echte dienst als phishingbestendigheid. Zowel CISA als het Britse NCSC raden phishingbestendige MFA aan voor accounts met veel rechten of hoge waarde.
Registratie en herstel bepalen hoe sterk het echt is
Phishingbestendige MFA is zo sterk als de manier waarop mensen zich registreren en hun toegang herstellen. Als de servicedesk MFA reset nadat een beller een paar vragen heeft beantwoord, als Temporary Access Passes zonder goede identiteitscontrole worden uitgegeven, of als gebruikers nog kunnen terugvallen op sms of push, richten aanvallers zich gewoon op die route. Eis een sterke identiteitscontrole bij resets, beperk wie Temporary Access Passes mag uitgeven en houd ze kort geldig, en verwijder zwakkere methoden bij accounts die naar passkeys zijn overgestapt.
Een gebruiker die herhaaldelijk pushverzoeken krijgt, keurt er misschien één goed om er vanaf te zijn. Nummerkoppeling, inmiddels standaard actief bij pushmeldingen van Microsoft Authenticator, maakt een reflexmatige goedkeuring veel minder waarschijnlijk, omdat de gebruiker het nummer van het aanmeldscherm moet intypen. Het helpt niet als de aanvaller de gebruiker overhaalt om het nummer voor te lezen of in te voeren. Zie het als basisniveau en zet gebruikers met een hoog risico over op phishingbestendige methoden.
Hoe u zich tegen deze aanvallen verdedigt
Phishingbestendig aanmelden sluit de AiTM-route af, maar gestolen sessies vragen om eigen maatregelen. Onze aanvullende gids over verdediging tegen MFA-omzeiling behandelt maatregelen op sessieniveau zoals Token Protection en CAE, de accounts die u eerst beschermt, zeven maatregelen om nu in te voeren en wat u doet bij een vermoeden van tokendiefstal.
Ryland levert al meer dan twintig jaar programma's op het gebied van cyberbeveiliging, compliance en IT-beheer voor gereguleerde organisaties in het Verenigd Koninkrijk en Nederland. Bekijk volledig profiel